Na terenie Dzielnicy VIII znajdują się historyczne miejscowości: Ludwinów, Zakrzówek, Kapelanka, Dębniki, Kobierzyn, Skotniki, Pychowice, Bodzów, Kostrze, Sidzina, Tyniec.
Ludwinów został włączony do Krakowa w 1910 r. jako IX dzielnica katastralna.
Ludwinów sąsiednia nadwiślańska wieś pierwszy raz wzmiankowana w 1377 r. pod nazwą Błonie, którą przejęła od krawca Stanisława z Błonia. Wieś była podzielona, gdyż część południową król Władysław Jagiełło nadał klasztorowi Augustianów przy kościele św. Katarzyny na Kazimierzu, a północna była uposażeniem biskupów krakowskich, do których należał także młyn na Wildze. Błonie podlegało parafii św. Stanisława na Skałce. W XVII w. we wsi znajdował się folwark biskupi, wapiennik i cegielnie oraz staw z hodowlą ryb. W 1694 r. na terenie folwarku wzniesiono kaplicę św. Bartłomieja (wg proj. L. Grabińskiego). W XVIII w. zmieniali się właściciele wsi, najpierw zakupili ją Luxarowicze, a w 1726 r. bp K. Szaniawski (w akcie sprzedaży pierwszy raz użyto nazwy Ludwinów), który przeznaczył te dobra na uposażenie seminarium duchownego zarządzanym przez Misjonarzy ze Stradomia. Na terenie folwarku powstał pałac oraz rozbudowano gospodarstwo, cegielnię i browar. Gdy po pierwszym rozbiorze Polski teren za Wisłą znalazł się w granicach monarchii austriackiej komisarz cyrkularny J. Baum von Appelshofen przeniósł tu w 1779 r. swój urząd z Kazimierza. Austriacy zaczęli stymulować rozwój Ludwinowa, gdyż planowali na jego terenie stworzenie nowoczesnego miasta na prawym brzegu Wisły, na granicy Austrii. Jednak władze austriackie zmieniły plany zwracając swą uwagę w stronę osady Podgórze, z której ostatecznie stworzono konkurencyjne dla Krakowa miasto. W 1782 r. władze skonfiskowały majątki duchowne na terenie wsi, a przy kaplicy św. Bartłomieja założono parafię. W 1787 r. Austriacy włączyli część południowo-wschodnią Ludwinowa do nowo utworzonego miasta Podgórza. W XIX w. wieś posiadała połączenie promowe z lewym brzegiem Wisły, a w 1887 r. zbudowano drewniany most. Także na terenie tej wsi znajdowały się fortyfikacje w ramach Twierdzy Kraków. Na przełomie XIX i XX w. nastąpiła urbanizacja terenu wsi włączonego do Podgórza. Obok rozbudowujących się cegielni i wapiennika powstała garbarnia Dłużyńskich, póĽniej Rabińskiego, a w 1917 r. przekształcona w Krakowskie Zakłady Garbarskie. W okresie międzywojennym działały: Fabryka Obuwia Marko i Spółka, Ludwinowski Młyn Parowy, Ludwinowska Fabryka Cegieł. W latach 20-tych wytyczono drogę tranzytową w miejscu kolei fortecznej (obecnie ul. Konopnickiej). W latach 60-tych rozpoczęto budowę osiedla Podwawelskiego, a w latach 1978-88 wzniesiono nad Wisłą hotel Forum (wg proj. J. Ingardena), obecnie już zamknięty. W 1980 r. erygowano parafię Matki Bożej Fatimskiej, a w latach 1983-98 wzniesiono kościół (wg proj. M. Grabackiej, wnętrze przy współpracy S. Dousy), w ołtarzu głównym posąg Matki Bożej przywieziony z Fatimy.
Zakrzówek wraz z Kapelanką został włączony do Krakowa w 1910 r. jako X dzielnica katastralna.
Zakrzówek wzmiankowany już w 1238 r. początkowo należał do parafii św. Stanisława na Skałce, a od 1772 r. św. Józefa w Podgórzu. Na terenie wsi znajdował się dwór i folwark kanoników Katedry Krakowskiej, a od XVII w. drugi dwór kapituły. Z tego okresu pochodzi kaplica św. Trójcy, przebudowana w 1876 r. W 2 poł. XIX w. w ramach Twierdzy Kraków zlokalizowano na Zakrzówku umocnienia i koszary. Natomiast na początku XX w. na terenie wsi leżących na prawym brzegu Wisły planowano budowę wielkiego portu, który wiązał się z projektem stworzenia kanału Wisła-Dunaj. W 1922 r. usytuowano na Zakrzówku klasztor Salwatorianów. W latach 1971-76 wzniesiono kościół Boskiego Zbawiciela (wg proj. J Gawora). Kolejnym zgromadzeniem na Zakrzówku są Zmartwychwstańcy, którzy wznieśli tu kompleks zabudowań, ukończony w 1993 r. (wg proj. D. Kozłowskiego i W. Stefanskiego). W latach 60-tych powstało osiedle Podwawelskie, a w 80-tych Ruczaj-Zaborze. W 1991 r. na Zakrzówku założono rezerwat Skały Twardowskiego, a na terenie dawnego kamieniołomu powstało kąpielisko.
Kapelanka wraz z Zakrzówkiem została włączony do Krakowa w 1910 r. jako X dzielnica katastralna.
Kapelanka jako dawny folwark do XVIII w. stanowiła uposażenie kapelanów Katedry Wawelskiej. Początkowo należała do parafii św. Michała na Skałce, a od XVIII w. do parafii św. Józefa w Podgórzu. W XIX w. folwark zmieniał właścicieli m.in. J. Mieroszewski, A. Jeżowski. Na terenie folwarku był dwór, a w XIX w. kawiarnia wiejska. W ramach Twierdzy Kraków powstały fortyfikacje nad Wilgą.
Dębniki zostały włączone do Krakowa w 1910 r. jako XI dzielnica katastralna.
Dębniki po raz pierwszy wzmiankowane w 1254 r., gdy część wsi należała do klasztoru Benedyktynek w Staniatkach. W następnym wieku Elżbieta Węgierska nadała w 1371 r. folwark Rybaki na Dębnikach w uposażenie kościołowi św. Michała na Skałce. Wieś stała się własnością królewską od 2 poł. XV w. i była zarządzana przez wielkorządców krakowskich (w XVI w. przez Bonerów). Od tego czasu na Dębnikach działały kamieniołomy oraz cegielnie, z których największa należała w XVI w. do włoskiego architekta B. Berecciego. Po nim jego syn przejął cegielnię, którą sprzedał J. Bonerowi w 1550 r. Jeszcze w tym samym wieku powstała kolejna cegielnia Aleksandra Włocha w 1556 r., a w 1640 r. Adama Kazanowskiego. Natomiast na terenie Dębnik od XVII w. zaczęły powstawać podmiejskie domy i wille zarówno duchownych jak i urzędników dworskich. Po rozbiorach Polski część rybaków z Podzamcza osiedliła się na terenie Dębnik tworząc na prawym brzegu Wisły osadę nową Rybaki (stara istniała od 1600 r. na lewym brzegu). Rozwijała się ona prężnie w XIX w., a w 1867 r. utworzono gminę Dębniki z Rybakami. W 1872 r. Dębniki należały do A. Gumplowicza a Rybaki do hr. B. Lasockiego, który sześć lat póĽniej stał się właścicielem całości. Lasoccy na swoim majątku neogotycki pałacyk. W ramach budowy Twierdzy Kraków w 1888 r. Austriacy wznieśli na Wiśle most kolei obwodowej Kraków-Bonarka, który w 1910 r. przebudowano na drogowy. W zachodniej części wsi od 2 poł. XIX w. powstają zakłady przemysłowe tj. Fabryka Naczyń Emaliowanych E. H. Friedman i Spółka, Fabryka Wyrobów Ceramicznych NiedĽwiedzkiego, Fabryka Wyrobów Metalowych S. Sulikowskiego. W 1890 r. wybudowano neorenesansową kaplicę śś. Piotra i Pawła (wg proj. J. Pokutyńskiego). W XX w. rozwijała się dzielnica willowa. W 1930 r. erygowano parafię św. Stanisława Kostki, a w latach 1932-38 wzniesiono kościół (wg proj. W. Krzyżanowskiego). W 1918 r. na Dębniki przeniesiono zakon Salezjanów, gdzie usytuowano seminarium z kościołem Najświętszej Marii Panny Wspomożenia Wiernych, a w 1930 erygowano ich dom zakonny. Od 1958 r. Salezjanie prowadzą parafię Najświętszego Serca Jezusa w Pychowicach, a od 1992 kierują Salezjańskim Ruchem Troski o Młodzież Saltrom.
Kobierzyn został włączony do Krakowa w 1941 r. jako XXVI dzielnica katastralna.
Kobierzyn wieś szlachecka wzmiankowana po raz pierwszy w latach 1350-51, podlegała parafii św. Stanisława na Skałce. W latach 1386-1411 właścicielem był Piotr z Marcinowic, a od poł. XV w. wojewoda sandomierski Jan z Oleśnicy, którego spadkobierca F. Oleśnicki w 1546 r. podarował wieś kasztelanowi poznańskiemu A. Górce. Na przełomie XVII i XVIII w. powstał przysiółek Zalesie. W końcu XVIII w. wieś należała do Bronickich, którzy rozbudowali zespół dworski z browarem i młynem. Od połowy XIX w. wieś podlegała parafii św. Józefa w Podgórzu. W ramach Twierdzy Kraków w końcu XIX w. wzniesiono zespół koszar. W 1910 r. w Kobierzynie zaczęto budowę modernistycznego pawilonowo-parkowego zespołu szpitala psychiatrycznego (wg proj. W. Klimczaka przy współpracy m.in. A. Budkowskiego, T. Zielińskiego, T. Stryjeńskiego). W latach 1908-13 wzniesiono kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej (polichromia i wystrój wnętrza J. Bukowski), a w 1912 r. założono cmentarz. Szpital oddany do użytku w 1917 r. jako Krajowy Zakład dla Umysłowo Chorych, był zaliczany do najnowocześniejszych i najpiękniejszych tego typu obiektów w Europie, na terenie 52 ha wybudowano 20 pawilonów dla chorych i 40 budynków administracji i gospodarczych. W okresie okupacji hitlerowcy dokonali likwidacji szpitala: chorych rozstrzelano lub uśmiercono zastrzykami na miejscu, a większość wywieziono do komór gazowych w Auschwitz. W szpitalu ulokowano oddziały Hitlerjugend, a potem szpital wojskowy. Natomiast na terenie Kobierzyna utworzono karny obóz jeniecki (Stalag 369). Po wojnie szpital odnowiono i stworzono nowe oddziały działające w ramach Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej, który obecnie nosi nazwę Krakowski Szpital Neuropsychiatryczny im. Józefa Babińskiego. W latach 1909-11 w centrum Kobierzyna wzniesiono kościół Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, a w 1934 r. erygowano parafię i założono cmentarz parafialny.
Skotniki zostały włączone do Krakowa w 1941 r. jako XXVII dzielnica katastralna.
Skotniki po raz pierwszy wzmiankowane w 1257 r. jako wieś książęca, a w XIV w. lokowana na prawie niemieckim. W 2 poł. XV w. była już wsią królewską, a od XVI w. stała się własnością wielkorządców krakowskich, którzy założyli na jej terenie folwark. W XVIII w. prywatni właściciele na terenie folwarku zbudowali zespół dworski. W ramach Twierdzy Kraków wzniesiono na terenie wsi forty: w latach 1897-98 Skotniki i w latach 1898-99 Winnica. W latach 1912-15 wybudowano kościół Matki Bożej Różańcowej (nawa wg proj. Starczyńskich), a w 1921 r. erygowano parafię. Dopiero w latach 1998-99 dobudowano prezbiterium i transept (wg proj. J. Dulińskiego i P. Koperskiego). W latach 20-tych uruchomiono Skotnicką Fabrykę Gipsu, a w 30-tych wybudowano wieżę ciśnień.
Pychowice zostały włączone do Krakowa w 1941 r. jako XXVIII dzielnica katastralna.
Pychowice wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1376 r. W XV w. należała do kapituły krakowskiej i podlegała parafii św. Stanisława na Skałce. Na terenie wsi znajdował się folwark z domem kanonika rozbudowany w zespół dworski oraz karczma. W końcu XVIII w. wieś została przejęta przez Fundusz Religijny, a od początku XIX w. podlegała parafii św. Józefa w Podgórzu. W ramach Twierdzy Kraków wybudowano umocnienia oraz most na Wiśle. Nad rzeką wzniesiono budynek wapiennika i zlokalizowano ujęcie wody dla zakładów Solvay. W latach 30-tych założono we wsi cmentarz. W 1958 r. erygowano parafię Najświętszego Serca Jezusowego, a w latach 1957-62 wybudowano kościół. Na terenie Pychowic umiejscowiono Trzeci Kampus Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie od 1999 r. powstają kolejne nowoczesne budynki, a całość ma powstawać w trzech etapach: I 1999-2002, II 2003-2005, III 2006-2009.
Bodzów został włączony do Krakowa w 1941 r. jako XXIX dzielnica katastralna.
Bodzów wzmiankowany w XII w. jako wieś kapituły krakowskiej. Od początku należał do parafii w Tyńcu, a dopiero od 1958 r. w Pychowicach. W 1637 r. kanonik W. Purzecki ufundował w Bodzowie kaplicę Matki Boskiej Śnieżnej, którą rozbudowano w latach 70-tych XX w. W kaplicy zachował się przeniesiony z katedry wawelskiej renesansowy ołtarz św. Doroty fundacji J. A. de Valentinisa, lekarza królowej Bony. W ramach Twierdzy Kraków w 1884 r. powstał fort Bodzów.
Kostrze zostało włączone do Krakowa w 1941 r. jako XXX dzielnica katastralna.
Kostrze wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1402 r., była własnością Jędrzeja Tęczynskiego. Od początku podlegała parafii Benedyktynów w Tyńcu, którzy przejęli ją od poł. XVI w. i założyli na jej terenie folwark. W 1817 r. wieś została sekularyzowana i przeszła na własność Funduszu Religijnego, a następnie w ręce prywatne. Wtedy w miejsce w folwarku założono zespół dworski, a ostatni budynek dworu wzniesiono w 1936 r. (zachowany do dziś).
Sidzina została włączona do Krakowa w 1973 r. jako część dzielnicy administracyjnej Podgórze.
Sidzina pierwszy raz wzmiankowana w latach 1123-25 jako wieś Benedyktynów z Tyńca. Już w tym czasie na terenie wsi znajdowały się Ľródła solne, do eksploatacji których prawo otrzymały klasztory: Bożogrobców w Miechowie oraz Norbertanek na Zwierzyńcu. Wieś podlegała parafii w pobliskiej Skawinie. Część Sidziny w XVI w. przeszła w ręce prywatne, a w XVII stała się własnością Akademii Krakowskiej. Natomiast w XIX w. większą część dóbr klasztornych przejął Fundusz Religijny, a reszta pozostawała w rękach prywatnych. Na terenie folwarku z XVIII w. na początku XIX w. powstał zespół dworski z klasycystycznym dworem i parkiem. W 1884 r. przez teren wsi przeprowadzono linię kolejową Kraków-Skawina ze stacją w Sidzinie. W 1986 r. erygowano parafię Podwyższenia Krzyża Świętego, a w latach 1984-86 wybudowano kościół (z obrazami Z. Kowalcze).
Tyniec został włączony do Krakowa w 1973 r. jako część dzielnicy administracyjnej Podgórze.
Tyniec jako wieś związana od początku z klasztorem Benedyktynów osadzonych na wzgórzu nad Wisłą w XI w. W tym czasie powstała bazylika romańska i zabudowania klasztorne oraz wieś klasztorna, a w 1076 r. erygowano parafię oraz wybudowano kościół i cmentarz parafialny. W XIII w. książęta walczący o tron krakowski ufortyfikowali wzgórze klasztorne, które od tego czasu w okresie kolejnych wojen było ważnym punktem strategicznym. W XV w. na miejscu romańskiego kościoła zbudowano gotycki św. Apostołów Piotra i Pawła, który przebudowano w XVI w. w stylu renesansowym, a w latach 1618-22 w barokowym. Natomiast wzgórze obwarowano murem z basztami, które w czasie konfederacji barskiej było twierdzą konfrderatów w latach 1771-71, która podobnie jak wieś została zniszczona przez wojska rosyjskie. Po I rozbiorze Polski Tyniec został zajęty przez Austriaków, którzy większość dóbr przekazali na Fundusz Religijny, a ostatecznie skasowali zakon w 1816 r. W 1900 r. zabudowania klasztorne przejęło biskupstwo krakowskie, a dopiero w 1939 r. bp A.S. Sapieha sprowadził na nowo Benedyktynów. Klasztor odbudowano (wg proj. A Szyszko-Bohusza) w latach 1947-53. Dziś na powrót przy odrestaurowanym kościele klasztornym znajduje się parafia tyniecka, a Benedyktyni pełnią posługę duchowną.
Na terenie Dzielnicy VIII znalazło się wiele historycznych miejscowości włączanych na przestrzeni XX w. w trzech etapach: 4 w 1910 r., 5 w 1941, 2 w 1973, co rzutowało na ich rozwój. Przejmowane organizmy wiejskie posiadały obszerne tereny wykorzystywane do zabudowy głównie przez osiedla mieszkaniowe. Jednak także liczne firmy umiejscowiły tu swoje siedziby, a największą inwestycją rozplanowaną na wiele lat jest kampus uniwersytecki. Przez teren dzielnicy przebiega część obwodnicy rozbudowywanej wokół Krakowa.
Opracowała Małgorzata Niechaj